^Back To Top

Historische Vereniging Zuytlant

Giften

Een gift kunt u overmaken op IBAN: NL82 RABO 0119.3257.48
ten name van Historische Vereniging Zuytlant.
Uw gift is aftrekbaar mbt uw belastingaangifte.

De Stamboom van Zuidland

stamboomvanzuidland small

Alle Slandenaars verzameld
in woord en beeld 

 

 

De Kerk

In welk jaar de kerk en de toren gesticht werden is niet met zekerheid bekend. Wel is het meer zeker, dat omstreeks het jaar 1400 de Parochiekerk (thans de Hervormde Kerk) met een zijbeuk werd vergroot.

In de loop van de eeuwen heeft de toren een scheve stand gekregen, waarschijnlijk door mindere soliditeit van de materialen gebruikt voor de onderbouw.
In een document van 1763 wordt voor het eerst gesproken over die scheve stand. In het jaar 1918 hing de toren 1.25m uit het lood.
Bij de stichting waren de kerk en toren gewijd aan de Heilige Bartholomeus en toen in 1486 een luidklok werd aangebracht droeg deze tot opschrift:

"Berttelemeus is myn naem,
Myn geluidt sy Gode bequaem,
Al so verre men my hooren sal,
Wil God bewaren overal,
Wouter Kaerwas maakte my in 't Jaer
MCCCCLXXXVI (1486)"

Toen in 1918 de bliksem in de toren sloeg, brandde de toren met het kerkgebouw geheel af en smolt ook de bel. Er werd terstond een nieuwe besteld, die het volgend jaar in de vernieuwde toren werd aangebracht met hetzelfde opschrift als boven genoemd, maar daaraan werd toegevoegd:

"Ik smolt door brand van 23 op 24 juni 1918.
Arie Heers van Bergen herschiep mij in 1919"

In 1759 kreeg de toren ook een goed uurwerk en werden vier vergulde wijzerborden aangebracht, waarop naast de uurcijfers aan de ene zijde het wapen van de heerlijkheid, aan de andere zijde het jaartal 1759 stond.
Aan de kerk was een koor gebouwd, dat na de Reformatie voor alle doeleinden werd gebruikt ; plaatsing voor de brandspuiten, arrestantenlokaal, opberging van allerhande zaken enz. Weer later werd het koor tot zaal ingericht. Deze zaal werd dan verhuurd voor het houden van lezingen, zondagsschool, gymnastiek- en schietoefeningen enz.
Het koor werd eertijds ook gebruikt voor het begraven van de aanzienlijke burgers der gemeente. De graven werden met een zerksteen bedekt, met opschrift, familiewapen of tekens. Ook werd om de kerk begraven.
Het begraven in en om de kerken duurde voort tot in en zelfs geruime tijd na de Franse overheersing. In 1828 werd de begraafplaats aan de Raadhuisstraat (toen Steenenweg) gesticht. Vanaf dat jaar vond het begraven aldaar plaats, totdat in 1956 de nieuwe begraafplaats aan de Kerkweg in gebruik werd genomen.

De Kerkelijke strijd heeft Zuidland niet onberoerd gelaten. Deze gemeente was eertijds geheel Rooms-Katholiek. Allengs ging men tijdens de Reformatie tot het Protestantisme over.
Gedurende enige eeuwen bleef men in Zuidland verenigd in de toenmalige Gereformeerde Staatskerk. De afscheiding, begonnen te Ulrum in 1834, had hier geen institutionering van een gemeente tot gevolg, hoewel de Afgescheidenen omstreeks 1866 hier 's winters predikanten deden optreden met het doel een Afgescheiden gemeente te stichten.
De doleantie deed hier meer stof opwaaien. Een gedeelte van de toenmalige Hervormde gemeente ging doleren.
Hevige ruzie om de kerkelijke goederen tussen de Hervormd geblevenen en de Dolerenden, die zich beiden als rechtmatige voortzetting van de ene kerk beschouwden leidde tot gewapenderhand optreden van de overheid. Zelfs moest hier enige tijd een permanente politieversterking gelegerd worden.

Na enige tijd het Hervormd kerkgebouw te hebben gebruikt, gingen de Dolerenden of Nederduitsch Gereformeerden godsdienstoefeningen houden in een school en in een vlasloods.
Op 12 mei 1889 vond de aanbesteding plaats voor een kerkgebouw, waarvan de eerste steen gelegd werd op 24 mei 1889. Op 18 oktober 1889 vond de ingebruikname plaats. De Dolerende gemeente ging mee met de vereniging tussen een deel der Afgescheidenen en de Dolerenden op Landelijk niveau, en zo was hier de Gereformeerde Kerk ontstaan.

In het voorjaar van 1964 werd door deze kerk het nieuwe Kerkgebouw aan de Wilhelminastraat in gebruik genomen. 
Omstreeks 1915 ontstond ook hier een Christelijke Gereformeerde kerk, gedeeltelijk gevormd door afgescheidenen van de Gereformeerde Kerk.